Nakatuon ang artikulong ito sa mga konteksto ng komunidad at lokal na pamahalaan sa mga umuusbong na ekonomiya. Gumagana ang MetriqOne kahit saan — isa ito sa mga lugar kung saan ito pinakamahalaga.
Puputulin ang Laso. Pagkatapos — Katahimikan.
Nang dumoble ang presyo ng sibuyas, pumirma ang gobyerno ng batas.
Nang hindi na kayang bilhin ang baboy, pumirma ang gobyerno ng batas.
RA 12022 — ang Anti-Agricultural Economic Sabotage Act. Reclusion perpetua para sa hoarding. Reclusion perpetua para sa smuggling.
Sa pulitika, makapangyarihan. Sa ekonomiya, wala pa itong napigilang kahit isang mangga — o sibuyas — na mabulok.
Hindi nagtatayo ng cold room ang isang batas
Hindi mo maaaring lehislahin ang supply at demand. Malaking bahagi ng ani ang nawawala sa magsasaka bago pa ito makarating sa bumibili — hindi dahil sa smuggler sa bodega, kundi dahil walang cold storage malapit sa bukid, sira ang daan patungong palengke, at namamatay ang produkto bago pa dumating ang trak.
Hindi ito haka-haka. Sinukat ito nang direkta ng isang pag-aaral na pinondohan ng ADB ng Southeast Asian Regional Center for Graduate Study and Research in Agriculture (SEARCA), produkto sa produkto, ruta sa ruta.
Mas matibay na bilang ang ibinigay dito ng Department of Agriculture noong 2022: 100,000 metrikong tonelada ng sibuyas ang nawala noong taon na iyon dahil lamang sa kakulangan ng tamang postharvest facilities — halos 35% ng 283,172 MT na naani, kumpara sa pambansang pangangailangan na 260,148 MT lamang. Halos naubos ng bansa ang sapat na sibuyas para takpan ang sarili nitong kakulangan.
Kaya nag-anunsyo ang gobyerno ng programa sa pagtatayo
₱3 bilyon ang inilaan. Dalawang uri ng pasilidad.
Kasalukuyang kalagayan: hindi alam ang address.
Hindi ito sorpresa. Ang anunsyo ang deliverable. Ang pagtatayo ay opsyonal. Ang ribbon-cutting ang finish line. Ganito talaga ito palagi.
Nakunan ang litrato. Tapos — katahimikan.
Kahit dumating ang gusali
Ang isang modular unit ay may kapasidad na 7,000 hanggang 15,000 kilo. Ang Cooperative na hindi tuloy-tuloy na makakapuno nito ay hindi makakapagbigay-katwiran sa gastos sa pagpapatakbo — kuryente, maintenance, tauhan. Ang cold storage unit na kalahati lang ang laman ay hindi lumulutas ng problema. Gumagawa ito ng bago.
Sapat ba ang pinagsamang volume namin para maging ekonomikal na mabubuhay ang unit na ito?
Hindi ito tanong na itinatanong ng DA. Hindi ito tanong na itinatanong ng LGU. Hindi ito tanong sa RA 12022. Ito ang tanong na kailangang itanong ng Cooperative sa sarili nito — bago dumating ang unit, at tuwing buwan pagkatapos.
At pagkatapos ang mas malalim na mga tanong: tumatanggap ba ang magsasaka ng mas mataas kada kilo kaysa bago dumating ang cold storage? Bumaba ba talaga ang postharvest loss? Tumataas ba talaga ang kita? Alam ba ng Cooperative? Alam ba ng DA? May nakakaalam ba?
Ang kamatis na nabubulok sa Cavite at ang sibuyas na nabubulok sa ilalim ng bagong gupit na ribbon ay pinaghihiwalay ng parehong anim na nawawalang sistema — aggregation, processing, storage, logistics, market intelligence, at accountability. Ang isa ay inilarawan saAng Kamatis sa Cavite, ang Paste Mula sa China. Ito ang parehong agwat, sa antas ng isang pambansang programa sa pagtatayo.
Kung walang pagsukat, walang nakakaalam. Gagupitin ang ribbon. Kukunin ang litrato. Makikipagkamay ang opisyal sa magsasaka. At pagkatapos — katahimikan.
Ang Cooperative na nagsusukat ang sumisira sa katahimikan. Hindi sa pamamagitan ng pakiramdam. Hindi sa pamamagitan ng anunsyo. Sa pamamagitan ng mga bilang — sinusubaybayan sa papel, gamit ang rehistro at panulat, hindi kailangan ang internet.
Kung gumagana ang unit, magpatuloy. Kung masyadong mababa ang volume, alamin kung bakit bago pa lamunin ng gastos sa pagpapatakbo ang buong Cooperative. Kung hindi bumubuti ang presyo, alamin kung bakit bago pa bumalik ang mga miyembro sa pagbebenta nang mag-isa.
Hindi ito kailangang manatili sa papel magpakailanman. Sa MetriqOne, ang account ng bawat tier ay may taglay nito sa loob ng Vantage Point nito — isang Weekly Roundup at isang Monthly Summary, na nalilikha on demand kaysa sa fixed schedule. Hindi natutulog ang senyas, kaya nandoon ang ulat sa tuwing kailangan ito: ang huling pitong araw, o ang huling buwan. Para sa isang Cooperative na wala pang 25 miyembro na nagrerehistro ng mga indibidwal bilang agents, ang may-ari ng account ang may taglay nito — isang tao ang may pananagutan sa pagkuha ng ulat, hindi bawat miyembro nang hiwalay.
Isang tanong. Itinatanong tuwing ribbon-cutting — hindi lamang kapag nandoon ang mga camera.
Bumaba ba talaga ang post-harvest loss mula nang dumating ang pasilidad — at sino ang sumusubaybay nito?
Kung may makakasagot niyan gamit ang mga bilang, gumagana ang ₱3 bilyon.
Kung wala, gagupitin ang ribbon, kukunin ang litrato, at paulit-ulit pa rin ang pagkalugi — hindi nasusukat.
Mahalaga ba ito? — Sukatin ito!!